Παρασκευή, 10 Απριλίου 2020

Η "ομάδα" terrestris!!! Αναγνώριση βομβίνων 1.


Υπάρχουν κάποια είδη βομβίνων που μοιάζουν μεταξύ τους. Υπάρχουν όμως και κάποια που μοιάζουν πάρα, μα πάρα πολύ μεταξύ τους, σε τέτοιο βαθμό που δεν μπορούμε να τα ξεχωρίσουμε! Θα αναφερθώ σε αυτά τα είδη γιατί παρουσιάζουν ένα επίκαιρο ενδιαφέρον.

Με τις σύγχρονες συσκευές κινητών να είναι εξοπλισμένες με πολύ καλές φωτογραφικές μηχανές, συναντώ συχνά πλέον καταπληκτικές φωτογραφίες βομβίνων από την ύπαιθρο μας στα κοινωνικά δίκτυα. Οι περισσότερες είναι από την "ομάδα terrestris". Τι είναι όμως αυτή η «ομάδα»; Είναι μια ομάδα βομβίνων που για την Ελλάδα περιλαμβάνει τρία είδη, Bombus terrestris, B. ctyptarum και B. lucorum. Σε πιο βόρειες χώρες μπορεί να διαφοροποιείτε η ομάδα, π.χ. στην Μεγάλη Βρετανία περιέχει και το B. magnus και είναι γνωστή ως «Bombus lucorum-complex».

Από τα όσα γνωρίζουμε για την χώρα μας, υπάρχουν και τα τρία είδη που ανάφερα, δηλαδή Bombus terrestris, B. ctyptarum και B. lucorum. Ο διαχωρισμός μεταξύ των ειδών B.  terrestris  και B. lucorum είναι δύσκολος και πολλές αναγνωρίσεις έχουν αποδειχτεί εκ των υστέρων λάθος. Η ορθή αναγνώριση είναι πλέον με ανάλυση "DNA" (DNA-barcoding).

Bombus lucorum, βασίλισσα (Foto from www.bumblebeeconservation.org)
Κάποιοι εξειδικευμένοι στο είδος μπορεί να κάνουν αναγνώριση και με το "μάτι", είναι 2 ή 3 αυτοί στην Ευρώπη και αρκετές φορές έχουν και αυτοί τις επιφυλάξεις τους. Η συνεργασία μου με αυτούς με βοήθησε να αποκτήσω μια καλή αίσθηση του τι μπορεί να είναι το έντομο αν είναι από την περιοχή μου. Β. lucorum δεν θα βρεθεί νότια ή στα νησιά. Το πιο πιθανό είναι να συναντηθεί  στην βόρειο Ελλάδα.  Επίσης στην βόρεια Ευρώπη, δεν τον μπερδεύουν με το Β. terrestris. Αυτό γιατί  ο Β. terrestris στην βόρεια Ευρώπη - από όπου και οι περισσότερες κλείδες αναγνώρισης βασισμένες στην μορφολογία - διαφέρει στο χρώμα (έχει κάπως κιτρινωπή ουρά) και είναι γνωστό με το κοινό όνομα «Buff-tailed bumblebee» και η διαφοροποίηση του από το Β. lucorum, αντίστοιχα γνωστός ως «White-tailed bumblebee»,  είναι σχετικά εύκολος για όσους γνωρίζουν.  Στην χώρα μας όμως και τα δύο είδη έχουν άσπρη «ουρά» και τα μορφολογικά χαρακτηριστικά δεν βοηθούν και πολύ.
B. lucorum, White-tailed bumblebee female (left), and male (right). Photo credit: John Millard (right).
Υπάρχει και ακόμα ένα είδος, το Bombus cryptarum. Αδύνατον για μένα να αναγνωριστεί χωρίς DNA... είναι ακριβώς σαν το Β. terrestris, που στην βόρειο Ευρώπη συγχέουν και δυσκολεύονται πολύ να τον διαχωρίσουν από το Β. lucorum. Γίνετε εύκολα αντιληπτό ότι στην χώρα μας σε αυτή την ομάδα βομβίνων υπάρχουν τρία είδη με το πιο "σπάνιο" το Bombus cryptarum. Οπότε με βάση τα παραπάνω είναι πιο πιθανό το έντομο να είναι B. terrestris αν συλλέχτηκε στην νότια Ελλάδα ή νησί και μοιάζει με B. terrestris . Η ορθή αναφορά του όμως προτείνω να είναι βομβίνος της "ομάδας terrestris" με παράλληλη αναγραφή τόπου και ημερομηνίας συλλογής ή φωτογράφισης του εντόμου.

Παραθέτω και ένα σχετικό άρθρο για περισσότερα (κλικ στο σκίτσο):
https://dez.pensoft.net/article/4786/
Περισσότερες φωτογραφίες B. lucorum εδώ.

#69770
_________________________________

Σημείωση Βομβίνοι gr

Η αναφορά στην παρούσα ανάρτηση γίνεται ως εξής:

lingistis. 2020. Η "ομάδα" terrestris!!! Αναγνώριση βομβίνων 1. Βομβίνοι gr (10.04.2020) https://bumblebeegr.blogspot.com/2020/04/terrestris-1.html

 ORCID iD iconhttps://orcid.org/0000-0003-4116-8910

Copyright Βομβίνοι gr. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση με σαφή αναφορά στην πηγή.

Κυριακή, 29 Μαρτίου 2020

Βασίλισσες εκτός εποχής


Την χρονιά που μας πέρασε (2019) διαπίστωσα μια εκτός εποχής δράσης βομβίνων. Ενώ η χρονιά είχε "τελειώσει" και όλα τα είδη είχαν κάνει τον βιολογικό τους κύκλο, που θα θυμίσω ότι αυτό για τους βομβίνους που είναι ημι-κοινωνικά έντομα σημαίνει ότι:
  • είχε ολοκληρωθεί η διαδικασία παραγωγής αναπαραγωγικών ατόμων (βασίλισσες και κηφήνες),
  • ζευγάρωσαν οι νέες βασίλισσες,
  • "διαλύθηκε" η φωλιά τους,
  • οι νέες βασίλισσας βρήκαν κάπου να "κρυφτούν" και να περάσουν το χειμώνα.
... περιμέναμε μετά το χειμώνα να δούμε την αρχή της δράσης τους καθώς θα βγαίνουν από την χειμερινή διάπαυση τους και να αρχίσουν ξανά τον κύκλο με τη δημιουργία νέας φωλιάς.

Κατά τον Οκτώβριο (2019) όμως, εν μέσω μιας θερμής περίοδο που είχε την αρχή της ένα μήνα πριν, η ζέστη  "ξεγέλασε" αρκετές βασίλισσες που ξύπνησαν. Συγκεκριμένα είδα αρκετές βασίλισσες Bombus terrestris να πετάνε νευρικά και λίγες να εντοπίζουν λίγα τελευταία ανθισμένα αγριολούλουδα (Centaurea) για νέκταρ.

Η εικόνα ίσως περιέχει: 1 άτομο, φυτό, λουλούδι, φύση και υπαίθριες δραστηριότητες
Bombus terrestris queen foraging on Centaurea. Data: Florina GR,40°46'N 21°21'E, 800m., forest, 18.10.2019. Photo: I.Th. Anagnostopoulos
Λίγες εβδομάδες μετά είδα και μια βασίλισσα του είδους Bombus pratorum. Το Bombus pratorum είναι από τα πρώτα είδη που θα εμφανιστούν νωρίς την άνοιξη... αυτή η κυρία ξύπνησε αρκετά πιο νωρίς και εντοπίστηκε στα ίδια λουλούδια (Centaurea) της αυλής μου.

Η εικόνα ίσως περιέχει: λουλούδι και φύση
Bombus pratorum. Data: Florina GR,40°46'N 21°21'E, 800m., forest, 01.11.2019. Photo: I.Th. Anagnostopoulos
Και στις δυο περιπτώσεις τα έντομα έψαχναν για νέκταρ... για ενέργεια. Αν και μπορεί κάποιος να δεις βομβίνους στις πιο νότιες περιοχές τέτοια εποχή, για την Φλώρινα είναι πολύ σπάνιο φαινόμενο,  που προφανώς εξηγείται από τις θερμές θερμοκρασίες, και μη φυσιολογικό. Φυσικά η διακοπή της χειμερινής διάπαυσης των εντόμων και η δράση τους εκτός εποχής δεν είναι κάτι καλό για αυτά Η τύχη τους. ... άδικη.

#69609

Πέμπτη, 26 Μαρτίου 2020

Αρχίζει η βομβινοχρονιά!!!

Καλή βομβινοχρονιά σε όλους!!! 

Έχουν συμβεί αρκετά αξιόλογα πράγματα από την τελευταία φορά που έγραψα στο blog. Ίσως δεν κατάφερα να γράψω και να αναρτήσω όσα θα ήθελα, πολλοί οι λόγοι..., αλλά είμαστε εδώ και υπόσχομαι μια δυναμική συνέχεια. Από την μακρόχρονη πλέον εμπειρία μου στα "διαδικτυακά", 13 χρόνια τρέχει το "Βομβινοι gr", περίπου τόσα και το φόρουμ "Melissologia HBF", καθώς και άλλα διαδικτυακά project, καταλήγω ότι η αρχική ιδέα ύπαρξης του "Βομβινοι gr" ήταν στη σωστή κατεύθυνση. Βέβαια έχουν εξελιχθεί πολύ τα πράγματα, υπάρχει το FB, τα smartphones κλπ που έχουν διαμορφώσει αρκετά διαφορετικά το πεδίο από τότε που άρχισα εδώ... αλλά η αρχική ιδέα ακόμα ισχύει: ένα ελληνόφωνο blog για βομβίνους! Και μετά από αυτή τη σύντομη εισαγωγή... πάμε στο θέμα μας. 

Πριν λίγες εβδομάδες είδα τους πρώτους βομβίνους για φέτος. Φυσικά αναφέρομαι στην περιοχή της Φλώρινας, όπου είδα βασίλισσες του είδους Bombus terrestris να πετάνε σε ανθισμένες ιτιές τις πρώτες πραγματικά "ζεστές" ημέρες τις φετινής χρονιάς. Γνωρίζω ότι στις πιο νότιες περιοχές της χώρας μας είναι δραστήριοι εδώ και αρκετό διάστημα. Το Σάββατο (26.03.2020) είδα και αρκετές να πετάνε χαμηλά και ζιγκ-ζαγκοτά σε αναζήτηση χώρου για δημιουργία φωλιάς. Κατάφερα να τραβήξω και ένα σχετικό video, το οποίο σύντομα θα αναρτήσω. Δυστυχώς χάλασε ο καιρός, μέχρι και χιόνι είχαμε, και το κρύο έχει ανακόψει την δραστηριότητα τους. Εκτιμώ ότι με τις αμέσως επόμενες καλές ημέρες θα εμφανιστούν ξανά καθώς και άλλα είδη βομβίνων... αναμένουμε.

Και μια παράκληση, όσοι διαβάζετε αυτό το blog, 


μην ντρέπεστε πείτε μια καλημέρα!!!

#69545